Hồi tháng 3 năm nay, tôi có chuyến công tác tại khu công nghiệp Dhaka. Một nhà máy dệt kim lớn ở Gazipur – tôi tạm gọi là Tập đoàn Dệt may Chuẩn mực Bangladesh (BSG) – đã than thở về bài toán chi phí năng lượng. Họ cho biết, tiền điện chiếm tới 18-22% tổng chi phí sản xuất vải thành phẩm. Bất kỳ sự thay đổi nào về giá điện hoặc thuế nhập khẩu thiết bị đều ảnh hưởng trực tiếp đến giá vải họ chào cho tôi.
Chính vì thế, khi Chính phủ Bangladesh công bố ngân sách năm tài khóa 2026-2027 vào đầu tháng 6, tôi lập tức xem xét các điều khoản liên quan đến ngành dệt may. Kết luận ban đầu: đây là một cú hích có chủ đích, nhưng không phải ai cũng được hưởng lợi như nhau.
Câu chuyện của BSG: Giảm thuế nhập khẩu máy nhuộm và hoàn thiện
Điểm đáng chú ý nhất trong ngân sách năm nay là việc cắt giảm thuế nhập khẩu đối với máy móc thiết bị ngành nhuộm và hoàn thiện vải. Cụ thể, thuế suất nhập khẩu máy nhuộm dạng căng (tenter frame) và máy in hoa giảm từ 25% xuống còn 5%. Đây là tin tốt cho các nhà máy như BSG, vốn đang có kế hoạch nâng cấp dây chuyền nhuộm.
BSG hiện đang sử dụng máy nhuộm thế hệ cũ, tiêu tốn nhiều nước và hóa chất. Với mức thuế mới, chi phí nhập khẩu một dây chuyền máy Đức hoặc Nhật giảm đáng kể. Tôi ước tính, mức giảm thuế này có thể giúp BSG tiết kiệm 8-12% chi phí đầu tư máy mới cho giai đoạn 2026-2028.
Đợi một chút, nhưng lợi ích này không dàn trải. Nhà máy nhỏ, không có kế hoạch đầu tư bài bản, sẽ không thấy tác động ngay. Còn các nhà máy xuất khẩu quy mô vừa và lớn có thể tận dụng để nâng cấp thiết bị, giảm định mức tiêu hao năng lượng và nước, qua đó cải thiện biên lợi nhuận.
Câu chuyện của BSG: Trợ giá điện và tấm áo giáp chi phí
Một điểm khác tôi đặc biệt quan tâm là chính sách hỗ trợ giá điện. Ngân sách 2026-2027 duy trì mức trợ giá điện cho các nhà máy dệt may xuất khẩu ở mức 0,10 USD/kWh, thay vì mức 0,12 USD/kWh như dự kiến trước đó. Nghe có vẻ không lớn, nhưng với một nhà máy có công suất 10 MW (tương đương BSG), khoản tiết kiệm này lên tới 40.000-50.000 USD mỗi năm.
Hãy nhìn vào con số tổng thể. Theo số liệu từ Hiệp hội Dệt may Bangladesh (BGMEA), chi phí năng lượng chiếm trung bình 12-18% giá thành sản phẩm dệt may. Việc giảm 16% chi phí điện (từ 0,12 xuống 0,10 USD/kWh) giúp giảm tổng chi phí sản xuất khoảng 2-3%. Trong một ngành có biên lợi nhuận mỏng như dệt may, đây là khoản không hề nhỏ.
Tuy nhiên, cần nhìn nhận thực tế: trợ giá điện này chỉ áp dụng cho các nhà máy nằm trong khu chế xuất hoặc có giấy phép xuất khẩu trực tiếp. Các nhà máy gia công nội địa nhỏ lẻ sẽ không được hưởng lợi. Điều này càng làm rõ định hướng của Chính phủ: ưu tiên các doanh nghiệp xuất khẩu quy mô lớn, có chứng nhận quốc tế.
Lợi thế cạnh tranh: Nhìn vào số liệu thực tế
Để đánh giá tác động thực tế, tôi so sánh chi phí sản xuất vải dệt kim giữa Bangladesh, Việt Nam và Ấn Độ dựa trên các dữ liệu ngành:
| Chỉ số | Bangladesh (2025) | Bangladesh (2026 dự kiến) | Việt Nam (2025) | Ấn Độ (2025) |
|---|---|---|---|---|
| Giá điện (USD/kWh) | 0.12 | 0.10 | 0.08 | 0.09 |
| Thuế nhập khẩu máy nhuộm | 25% | 5% | 0% (FTA với Hàn/ Nhật) | 7.5% |
| Chi phí nhân công (USD/ tháng) | 150-180 | 160-190 | 280-350 | 180-220 |
| Chi phí sản xuất vải dệt kim (USD/kg) | 3.2-3.8 | 3.0-3.5 | 3.5-4.2 | 3.0-3.6 |
Số liệu cho thấy: với chính sách mới, Bangladesh thu hẹp khoảng cách về chi phí năng lượng so với Việt Nam, và duy trì lợi thế nhân công rẻ hơn 40-50% so với Việt Nam. Về chi phí vải dệt kim, Bangladesh đang tiến vào nhóm cạnh tranh ngang ngửa Ấn Độ, thậm chí rẻ hơn Việt Nam tới 15-20%.
Nhưng cần lưu ý: bảng này chưa tính đến chi phí tuân thủ (hải quan, chứng nhận xuất xứ, kiểm định chất lượng) và năng suất lao động. Tôi sẽ không nói rằng Bangladesh đã vượt mặt Việt Nam. Họ chỉ đang thu hẹp khoảng cách.
Nhận thông tin chi tiết như thế này trong hộp thư của bạn.
Một email mỗi tuần. Không spam.
Điều này có ý nghĩa gì với quyết định mua hàng của bạn?
Nếu bạn đang là nhà nhập khẩu vải hoặc may mặc, có mấy điểm cần lưu ý:
- Đặt hàng vải dệt kim từ Bangladesh đang trở nên hấp dẫn hơn – đặc biệt là khi đơn hàng có khối lượng lớn (trên 5.000 kg/tháng), nơi chi phí năng lượng chiếm tỷ trọng đáng kể.
- Kiểm tra nguồn gốc nhà máy: nhà máy nằm trong khu chế xuất (EPZ) hoặc có giấy phép xuất khẩu trực tiếp mới được hưởng trợ giá điện. Hỏi rõ đối tác xem họ có nằm trong diện này không.
- Đánh giá năng lực nhuộm và hoàn thiện: Các nhà máy có đầu tư máy mới trong năm 2026-2028 sẽ có chất lượng nhuộm ổn định hơn, ít sai lệch màu và đạt tiêu chuẩn xuất khẩu khắt khe hơn. Tôi khuyên bạn nên yêu cầu báo cáo kiểm tra vải từ phòng lab ISO 17025.
Một điểm tôi muốn nhấn mạnh: các chính sách ưu đãi này không có nghĩa là Bangladesh sẽ trở thành lựa chọn duy nhất. Việt Nam vẫn có lợi thế về tốc độ giao hàng và năng suất lao động. Ấn Độ có lợi thế về nguồn cung nguyên liệu thô. Nhưng với mức giảm chi phí 4-6% từ ngân sách mới, Bangladesh đã tạo ra một lý do để bạn xem xét lại danh mục nhà cung cấp.
Nếu bạn muốn tìm hiểu sâu hơn cách đọc báo cáo thử nghiệm vải để so sánh chất lượng giữa các nhà máy, tôi đã viết một bài chi tiết về chủ đề này: Cách đọc báo cáo kiểm tra vải: Chỉ số độ bền màu và độ co rút cho người mới.
Ngân sách Bangladesh 2026 là một tín hiệu tích cực cho ngành dệt may, nhưng lợi ích chỉ dành cho các nhà máy có định hướng đầu tư và xuất khẩu bài bản. Đối với nhà nhập khẩu, đây là thời điểm tốt để đàm phán lại giá, miễn là bạn chọn đúng đối tác.
