Tăng trưởng thị trường sợi polyester: Động lực toàn cầu, cạm bẫy dư cung Trung Quốc

Bạn đang theo dõi thị trường polyester? Một bên là báo cáo tăng trưởng toàn cầu ấn tượng. Bên kia, người mua vải tại Quảng Châu và Thượng Hải kêu ca hàng tồn kho chất đầy kho. Mâu thuẫn này không phải ảo giác.

Theo The Insight Partners, thị trường sợi polyester toàn cầu dự kiến đạt 139,54 tỷ USD vào năm 2034, từ mức 83,82 tỷ USD năm 2025, với tốc độ tăng trưởng kép 6,58%. Con số này dựa trên nhu cầu từ ngành may mặc, ô tô, y tế và gia dụng. Nhưng nếu chỉ nhìn vào số liệu toàn cầu, bạn sẽ bỏ lỡ nửa bức tranh.

Trung Quốc chiếm hơn 60% sản lượng polyester thế giới. Chính tại đây, cuộc khủng hoảng thừa cung đang âm thầm diễn ra. Bài viết này sẽ giúp bạn – nhà phân tích và người mua vải – nhìn rõ cả hai mặt của đồng xu polyester.

Bức tranh tăng trưởng toàn cầu: Ai đang kéo con số?

Trước hết, hãy nhìn vào những con số thực tế. Năm 2025, thị trường sợi polyester toàn cầu đạt 83,82 tỷ USD, bao gồm cả sợi ngắn (PSF) và sợi dài (PFY). Riêng phân khúc sợi dài (filament) – loại chính cho vải dệt kim và dệt thoi – chiếm khoảng 65% thị phần, với giá trị ước tính 54,5 tỷ USD. Sợi ngắn (staple) đạt 32,59 tỷ USD.

Châu Á – Thái Bình Dương dẫn đầu với 63% thị phần, trong đó Trung Quốc là nhà sản xuất số một, theo sau là Ấn Độ và Đông Nam Á. Khu vực châu Âu chiếm 18%, Bắc Mỹ 12%. Tăng trưởng mạnh nhất đến từ các nền kinh tế mới nổi: Việt Nam, Bangladesh, Ấn Độ – nơi ngành may mặc xuất khẩu đang bùng nổ.

Động lực chính? Ba yếu tố:

• Chi phí cạnh tranh – Polyester rẻ hơn cotton 30-40%, giúp giảm giá thành sản phẩm cuối.
• Độ bền vượt trội – Sợi polyester có độ bền kéo cao, chịu mài mòn tốt, phù hợp với đồ thể thao và trang phục công sở.
• Đa dạng ứng dụng – Từ quần áo, chăn ga gối đệm đến lọc công nghiệp, vải địa kỹ thuật, nội thất ô tô.

Nhưng con số tăng trưởng 6,58% một năm đã phản ánh hết thực tế? Chưa. Bởi nếu nhìn vào Trung Quốc – nhà máy của thế giới – bạn sẽ thấy một nghịch lý.

Nghịch lý Trung Quốc: Sản lượng tăng, tiêu thụ chững lại

Năm 2025, Trung Quốc sản xuất khoảng 52,5 triệu tấn sợi polyester dài (PFY) – theo dữ liệu từ Hiệp hội Xơ sợi Hóa học Trung Quốc và báo cáo của Qianzhan Industry Research. Con số này tăng đều đặn trong 5 năm qua. Đồng thời, xuất khẩu PFY năm 2024 đạt 393.300 tấn, nhập khẩu chỉ 7.550 tấn – cho thấy năng lực sản xuất vượt xa nhu cầu nội địa.

Vậy vấn đề ở đâu? Nhìn vào tồn kho vải mộc (grey fabric inventory). Theo Head Leopard Research, số ngày tồn kho vải mộc tại Trung Quốc tăng dần từ năm 2016, đặc biệt sau 2020. Vải mộc là sản phẩm trung gian giữa sợi và vải thành phẩm. Tồn kho cao đồng nghĩa với việc các nhà máy dệt đang gặp khó trong tiêu thụ hàng.

Nguyên nhân? Ba yếu tố chồng chéo:

1. Tăng trưởng tiêu dùng chậm lại – Thu nhập khả dụng của người Trung Quốc tăng chậm, chi tiêu cho may mặc giảm từ 7,3% tổng chi tiêu năm 2019 xuống 6,8% năm 2024.
2. Dịch chuyển chuỗi cung ứng – Các thương hiệu phương Tây chuyển đơn hàng sang Việt Nam, Bangladesh để né thuế và đa dạng hóa nguồn cung.
3. Đầu tư ồ ạt vào công suất mới – Hàng loạt nhà máy polyester mới đi vào hoạt động trong 5 năm qua, tạo ra thừa cung cơ cấu.

Tồn kho vải mộc ngày càng dài, trong khi sợi polyester vẫn tiếp tục được sản xuất. Đây là nghịch lý cốt lõi: thị trường toàn cầu tăng trưởng, nhưng gánh nặng tồn kho đè lên vai các nhà máy Trung Quốc.

Phân khúc sản phẩm: Đâu là tia sáng?

Không phải mọi loại polyester đều chịu chung số phận. Phân khúc sợi polyester tái chế (rPET) và sợi khác biệt (differential fiber) đang tăng trưởng nhanh hơn nhiều so với sợi thông thường.

Điểm đáng chú ý: sợi polyester tái chế năm 2023 đạt 5,65 triệu tấn, phục hồi sau giai đoạn giảm 2018-2020. Mỗi tấn rPET giúp tránh phát thải 1,871 tấn CO₂ so với sợi nguyên sinh. Các thương hiệu như Patagonia, Nike, H&M đang cam kết tăng tỷ lệ sử dụng sợi tái chế. Điều này tạo ra cầu ổn định cho phân khúc này, bất chấp dư cung chung.

Sợi khác biệt – như sợi polyme hợp chất, sợi siêu nhỏ, sợi chống cháy – đang có mức tăng trưởng 12-15% mỗi năm. Đây là mảnh ghép chiến lược cho các nhà máy Trung Quốc muốn thoát khỏi cuộc đua giá. Tuy nhiên, rào cản kỹ thuật và chi phí đầu tư cao khiến chỉ khoảng 30 nhà máy trong số hơn 2000 nhà máy có thể sản xuất ổn định sợi khác biệt đạt chuẩn (theo dữ liệu từ Cơ sở tri thức ngành dệt may).

Rủi ro môi trường: Bóng ma khó lường

Dư cung không phải là vấn đề duy nhất. Áp lực môi trường đang gia tăng. Theo Business Research Insights, 34% chất thải polyester không thể tái chế, và 27% góp phần vào ô nhiễm vi nhựa toàn cầu. Các quy định như REACH của EU, Đạo luật Sản phẩm Bền vững đang siết chặt tiêu chuẩn về hàm lượng vi nhựa, chất chống cháy, và khả năng tái chế.

Trung Quốc cũng không đứng ngoài cuộc. Chính sách “trung hòa carbon” đến 2060 buộc các nhà máy polyester phải đầu tư vào công nghệ sạch, tái chế nước thải, giảm phát thải. Nhà máy nào không đáp ứng sẽ bị phạt nặng hoặc đóng cửa. Điều này vừa là rủi ro, vừa là cơ hội: các nhà sản xuất có năng lực xanh sẽ hưởng lợi từ đơn hàng cao cấp.

Kết luận: Cơ hội nằm ở sợi bền vững và khác biệt

Thị trường polyester toàn cầu vẫn tăng trưởng, nhưng không đồng đều. Sợi thông thường tại Trung Quốc đang chịu áp lực dư cung và tồn kho. Trong khi đó, sợi tái chế và sợi khác biệt mở ra lối thoát cho người mua thông minh.

Đối với nhà phân tích và người mua vải Việt Nam: đừng chỉ nhìn vào CAGR toàn cầu. Hãy hỏi nhà cung cấp của bạn: “Tỷ lệ sợi tái chế trong sản phẩm là bao nhiêu? Bạn có chứng nhận GRS không? Bạn sản xuất sợi khác biệt nào?”. Câu trả lời sẽ quyết định bạn đang đặt cược vào tương lai hay mắc kẹt trong quá khứ.

Bài học rõ ràng: thị trường polyester không chết, nhưng nó đang phân hóa sâu sắc. Nhà cung cấp nào đổi mới sẽ sống. Nhà cung cấp nào chỉ chạy theo số lượng sẽ chìm trong tồn kho.